W Zalesiu, na wysokości 800 m n.p.m., stoją nasze dwie drewniane chaty. Beskid Wyspowy pokazuje tu szerokie stoki, las i daleki widok na Tatry. Chata na Wysokości łączy nocleg w górach z dawnym budownictwem. Bale, stare łączenia, drewno odzyskane z wiejskich domów i spokojna skala zabudowy osadzają to miejsce w krajobrazie Mogielicy.
Ten adres wybierają osoby, którym bliska jest tradycyjna architektura drewniana. Chata została zrewitalizowana tak, by zachować materiał, proporcje i ślad rzemiosła, a jednocześnie dać wygodę pobytu. W środku czuć zapach nagrzanego drewna, a na zewnątrz widać modrzewiową elewację i kamień użyty przy odbudowie. Liczy się tu cisza i budynek z własną historią.
Tradycyjna architektura drewniana pod Mogielicą
Nasze domki powstały z szacunku do dawnej architektury regionu. W Beskidzie Wyspowym drewno przez dziesięciolecia było podstawowym materiałem budowlanym. Powstawały z niego domy chłopskie, stodoły, spichlerze i kościoły. Dziś ten sposób budowania można jeszcze zobaczyć w terenie, a u nas także zamieszkać w jego współczesnej odsłonie. Bliskość Mogielicy i położenie w Zalesiu dobrze łączą taki pobyt z wyjazdem szlakiem drewnianych zabytków Małopolski.
Więcej o tym, jak pracujemy ze starym drewnem i jak wyglądała odbudowa, opisaliśmy na stronie Historia drewnianych domków w górach pod Mogielicą. To zapis konkretnych decyzji, materiałów i miejsc, z których pochodzą elementy naszych chat.
Chata WYŻEJ z bali przeniesionych z Ochotnicy Dolnej
Chata WYŻEJ została złożona z ponad 100 letnich bali przeniesionych z Ochotnicy Dolnej. Ten materiał nie jest dekoracją. To prawdziwa konstrukcja, która wcześniej tworzyła inny dom i po latach dostała nowe miejsce na stoku w Zalesiu. Przy odbudowie zachowaliśmy dawny rysunek drewna, układ ścian oraz to, co w starych balach najcenniejsze: trwałość i ślad ręcznej obróbki.
W tej chacie dobrze widać, czym jest tradycyjna architektura drewniana w praktyce. Słoje, nierówności i ciężar starego materiału budują wnętrze bez nadmiaru ozdobników. Zimą nad balią unosi się para, a na tarasie czuć mokry modrzew. Dawny dom nadal może służyć, jeśli odbudowę prowadzi się z wyczuciem.
Chata NIŻEJ jako dom chłopski z 1933 roku
Chata NIŻEJ to dom chłopski zbudowany w 1933 roku. Zachowaliśmy jego prostotę i skalę, bo właśnie w tym tkwi siła takich budynków. Niski okap, drewniana konstrukcja i układ wnętrza przypominają o codziennym budowaniu sprzed dekad. Jest tu materiał, który dojrzewał przez lata, i dom wpisany w zbocze Beskidu Wyspowego.
Chata NIŻEJ pokazuje inną stronę dawnego budownictwa niż Chata WYŻEJ. Tu punktem wyjścia był konkretny dom z 1933 roku, a nie sama konstrukcja przeniesiona z innego miejsca. Dzięki temu można zobaczyć dwa różne sposoby zachowania drewnianej architektury pod Mogielicą, bez mieszania ich historii i pochodzenia materiału.
Małopolski Szlak Architektury Drewnianej blisko noclegu
Pobyt w Zalesiu można połączyć z wyjazdem na Małopolski Szlak Architektury Drewnianej. To jedna z najciekawszych tras turystycznych w Polsce i ważny punkt dla osób, które chcą zobaczyć dawne budownictwo poza skansenem jednego regionu. Szlak obejmuje ponad 250 unikatowych obiektów. Są wśród nich kościoły, cerkwie, dwory, młyny, spichlerze i skanseny rozsiane po całej Małopolsce.
Taki plan sprawdza się szczególnie wtedy, gdy wypoczynek w górach ma łączyć spacer z konkretną treścią miejsca. Rano można ruszyć na stok Mogielicy, a innego dnia pojechać do drewnianego kościoła lub skansenu. Beskid Wyspowy daje spokój po powrocie, a Małopolski Szlak Architektury Drewnianej porządkuje trasę po regionie.
Kościoły UNESCO na Małopolskim Szlaku Architektury Drewnianej
Na szlaku znajdują się obiekty wpisane na listę UNESCO. Wśród nich są kościoły w Binarowej, Dębnie Podhalańskim i Lipnicy Murowanej. Niektóre mają ponad 500 lat. W tych budynkach widać dawną technikę ciesielską, proporcje ścian i dachów oraz sposób pracy z drewnem bez współczesnych skrótów. Dla osób nocujących pod Mogielicą to ważny punkt wyjazdu po Małopolsce.
W tych miejscach szczególnie zapadają w pamięć wnętrza. Polichromie, czyli barwne malowidła ścienne, zachowały się w drewnianych kościółkach i cerkwiach jako część pierwotnego wystroju. Zestawienie surowego drewna i malowanej powierzchni daje efekt, którego nie da się odczytać ze zdjęć. Dlatego szlak dobrze uzupełnia pobyt w drewnianej chacie, gdzie materiał ogląda się z bliska także po powrocie.
Skanseny, dwory, młyny i spichlerze w Małopolsce
Małopolski Szlak Architektury Drewnianej nie kończy się na kościołach. Ważną częścią trasy są też skanseny w Nowym Sączu i Wygiełzowie. To miejsca, gdzie można zobaczyć całe układy zabudowy, dawne obejścia i budynki gospodarcze. Obok nich na szlaku znajdują się dwory szlacheckie, młyny i spichlerze. Dzięki temu łatwiej zrozumieć, jak drewno pracowało w różnych typach budynków i jak wyglądała codzienna architektura regionu.
Dla nas szczególnie ważne są spichlerze i domy wiejskie, bo z takiego świata wywodzi się także część materiału użytego w naszych chatach. Jeśli bliska jest Państwu ta perspektywa, warto zajrzeć do tekstu o najstarszych balach z 1874 roku. Pokazujemy tam, jak stare drewno wraca do użycia i jak wiele mówi o dawnym rzemiośle.
Nocleg w górach i zwiedzanie Małopolski poza utartym schematem
Położenie w Zalesiu, 800 m n.p.m., daje wygodny punkt wyjścia do spokojnego zwiedzania regionu. Jeden dzień można przeznaczyć na szlak pod Mogielicą, inny na drewniane kościółki lub skansen. Taki układ dobrze sprawdza się wtedy, gdy wyjazd nie opiera się wyłącznie na trasie samochodowej od obiektu do obiektu. Wraca się do chaty, gdzie nie ma sąsiadów za płotem, a jacuzzi pozostaje tylko dla gości jednej chaty.
Po całym dniu w terenie zostaje prosty obraz: ciepło drewna w środku, para nad wodą zimą i ciemne niebo nad Beskidem Wyspowym. O świcie, przy dobrej widoczności, wraca widok na Tatry. Więcej kadrów z tego miejsca pokazuje widok na Tatry, spokój, natura i przestrzeń do bycia razem. To ta sama okolica Mogielicy, oglądana z tarasu i ze stoku.
Drewniane chaty w Beskidzie Wyspowym na spokojny wyjazd
Nasze domki wyrastają z dawnych budynków. Chata WYŻEJ opiera się na ponad 100 letnich balach z Ochotnicy Dolnej, a Chata NIŻEJ zachowuje historię domu chłopskiego z 1933 roku. Obie stoją w Zalesiu pod Mogielicą i pozwalają połączyć nocleg w górach z trasą przez Małopolski Szlak Architektury Drewnianej. Jeśli taki kierunek jest bliski, warto zajrzeć na stronę Domek w górach z widokiem na Tatry i sprawdzić, która chata będzie lepsza na Wasz wypoczynek. Zarezerwuj nocleg z dala od zgiełku, blisko natury. Sprawdź dostępne terminy w Chacie WYŻEJ lub NIŻEJ. Jacuzzi na wyłączność i spokojny wypoczynek pod Mogielicą.
